مجله اینترنتی ایمنی، امداد و نجات، آتش نشانی و مدیریت بحران
http://mag.alo125.com/۱۳-عامل-آتش-سوزی-پتروشیمی-بوعلی-سینا/
صفحه اول اخبار و رویدادها ۱۳ عامل موجب ایجاد آتش سوزی پتروشیمی بوعلی سینا شد

۱۳ عامل موجب ایجاد آتش سوزی پتروشیمی بوعلی سینا شد

۲۲ اسفند ۱۳۹۵ ●  منبع: خبرگزاری جمهوری اسلامی ایرنا ●  بازدید: ۴۶۱ ●  اخبار و رویدادها
۱۳ عامل موجب ایجاد آتش سوزی پتروشیمی بوعلی سینا شد

اسدالله قره خانی سخنگوی کمیسیون انرژی گزارش این کمیسیون درباره آتش‌سوزی پتروشیمی بوعلی را در ۱۶ تیرماه ۱۳۹۵ در جلسه علنی امروز مجلس قرائت کرد.
متن کامل گزارش کمیسیون انرژی در خصوص حادثه آتش سوزی پتروشیمی بوعلی سینا ماهشهر بدین شرح است:

مقدمه:
در واحدهای پالایشگاهی و پتروشمی به دلیل شرایط فرآیندی و عملیاتی خاص، پتانسیل قابل ملاحظه‌ای از بروز حوادث وجود دارد که حادثه آتش سوزی پتروشیمی بوعلی سینا واقع در منطقه ویژه اقتصادی پتروشیمی در ماهشهر نمونه بارزی از این نوع حوادث است. ۳۰ درصد سهام این شرکت متعلق به سهام عدالت و ۷۰ درصد سهام آن متعلق به شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس (هلدینگ) می باشد. در حالیکه ۴۰ درصد سهام هلدینگ خلیج فارس نیز متعلق به سهام عدالت و ۲۰ درصد سهام هلدینگ خلیج فارس نیز متعلق به دولت است. محصولات پتروشیمی بوعلی سینا (پارازایلین، ارتوزایلین، رافینت، بنزن، گاز مایع،‌ برش سبک و سنگین نفتا، برش پنتان و برش سنگین بنزین پیرولیز) در بخش فروش داخلی به پتروشیمی‌های بندر امام خمینی(ره)، شهید تندگویان، امیر کبیر، فارابی، تبریز و چندین شرکت و صنایع پایین دستی داخلی دیگر فروخته شده و در بخش صادراتی به کشورهای حوزه خلیج فارس،‌ اروپا،‌ آسیای جنوب شرقی و شمال آفریقا صادر می شود.

در یک نگاه تخصصی، می‌توان دریافت که دلایل بروز حوادث در صنایع مذکور، تنوع زیادی نداشته و اکثر این حوادث از نوع نشتی، ایجاد ابر گازی و انفجار می باشد. حال سئوال اینجاست که با توجه به تشابه حوادث رخ داده، چرا نمی‌توان از وقوع آنها جلوگیری کرد؟ واقعیت این است که بخش اعظم این حوادث نه تنها قابل پیشگیری بوده، بلکه شدت آنها نیز قابل پیش بینی است. مشروط بر اینکه تجزیه و تحلیل حوادث به موقع صورت گرفته و بر مبنای آن، اقدامات اصلاحی لازم انجام، تدابیر ایمنی مربوطه اتخاذ و فرآیند مدیریت دانش به خوبی جاری شود.
طرح مسأله:
در تاریخ ۱۶/۴/۹۵ نشتی ایجاد شده در خط لوله ورودی یکی از پمپ‌های نصب شده در مجاورت برج ۸۰۰۱ واحد پارازایلین (که دو روز قبل از حادثه برای تعمیرات اساسی از محل باز و به کارگاه منتقل شده بود) سبب ایجاد حریق شده و به دلیل کمبود تجهیزات و مواد اولیه مناسب اطفاء حریق اعم از فوم و آب آتش نشانی مورد نیاز، ‌آتش به برج مذکور سرایت کرده و متعاقب آن پرتاب گدازه های ناشی از انفجار برج مذکور، دو مخزن بزرگ حاوی خوراک نفتا نیز دچار حریق شده که با تلاش آتش نشانی حریق در بامداد ۱۹/۴/۹۵ مهار می شود. این حادثه اگرچه خسارات جانی نداشته، لیکن متاسفانه خسارات اقتصادی و مالی بسیار زیاد و قابل توجهی وارد کرده است.

شرح حادثه:
در روز چهار شنبه ۱۶/۴/۹۵ ساعت ۱۷:۱۵ عصر، در پی نشت مخلوط زایلین (که هیدروکربنی آروماتیک و آتشگیر است) با فشار ۵/۱۰ بار و دمای ۳۰۰ درجه سانتیگراد از محل واشر (آب بند) صفحه مسدود کننده دست ساز خط لوله ورودی یکی از پمپ های (پمپ A 8001) نصب شده در مجاورت برج تفکیک زایلین (برج ۸۰۰۱) بخش ۸۰۰ واحد پارازایلین در مسیرگردش این سیال هیدرو کربنی، و با حرکت به سمت کوره در حال کار ۸۰۰۱ که در ۱۰ متری محل نشت قرار دارد، آتش سوزی حادث شده است. در اندک زمانی فواره آتش به فلنج‌های چسبیده به برج ۸۰۰۱ سرایت کرده و به سرعت گسترش یافته و نهایتاً برج ۸۰۰۱ گرفتار حریق می گردد. در اثر بالا رفتن دما و فشار برج ۸۰۰۱ چند نقطه دچار پارگی و انفجارات پی در پی شده و به دنبال آن تعدادی از سینی‌ها و قطعات داغ به شکل گدازه‌های آتش به طرف برج مذکور پرتاب می‌شود. برج ۸۰۰۱ دارای ۱۲۸ متر ارتفاع، یکی از بلندترین برج‌های صنعت پتروشیمی ایران و خاورمیانه می‌باشد.

پمب A8001 بدلیل خرابی‌های مکرر، دو روز قبل از حادثه برای تعمیرات اساسی باز شده و به کارگاه ارسال می‌گردد و متأسفانه برای مسدود نمودن دهانه خطوط لوله ورودی و خروجی آن، از دو عدد صفحه مسدود کننده غیر استاندارد و دست ساز و پیچ و مهره‌های نامناسب و ناکافی استفاده می‌شود و نشتی و شروع حادثه از همین نقطه اتفاق می‌افتد. در این لحظه جهت جلوگیری از آتش سوزی عملیات اطفاء شروع می‌شود، ‌لیکن متأسفانه بدلیل کمبود فوم و پایین بودن فشار آب آتش نشانی موفقیتی حاصل نمی‌شود. قابل ذکر است که هیچکدام از مجتمع‌های پتروشیمی منطقه ماهشهر مجهز به سیستم تانک و پمپ آتش نشانی مستقل نیستند و همه آنها از یک سیستم مشترک مستقر در مجتمع یوتیلیتی متمرکز (مجتمع پتروشیمی فجر ۱ و ۲) بهره می‌برند.

در ادامه آتش سوزی با توجه به ارتفاع زیاد برج ۸۰۰۱، فاصله نزدیک مخازن ذخیره نفتا به برج، و جهت وزش باد از سوی برج به سمت مخازن، گدازه های آتش و قطعات مشتعل به سمت مخازن ذخیره C و A 2001 پرتاب می‌شود. این مخازن دارای سقف شناور بوده و فضای بین سقف شناور و بدنه مخازن توسط یک لایه لاستیکی با کیفیت نامناسب از زمان نصب اولیه پوشیده شده و از سال ۸۵ تا زمان حادثه همواره بخارات کافی هیدروکربن آماده اشتعال در بالای سقف وجود داشته است و بعلت سهل انگاری و بی توجهی مدیریتی رفع عیب نگردیده است.

لذا در اثر برخورد فلزات داغ و گدازه‌های آتش با گازهای موجود در فضای سقف مخازن مذکور، احتراق در این ناحیه نیز شروع می‌گردد. مخزن c2001 حاوی ۱۱ متر ذخیره نفتا بوده که به منظور مهار آتش سوزی فقط امکان تخلیه ۳ متر از آن به سمت مخزن پایانه‌ها میسر می گردد.

حریق سقف مخازن مذکور در ابتدا جزئی بود اما اگر اولویت اطفای حریق برای تیم درگیر ابتدا برج ۸۰۰۱ و بعد این مخازن نبود و تیم مذکور با کمبود سیستم های اطفای حریق به ویژه فوم آتش نشانی مواجه نمی‌شد و توان تیم‌های آتش نشانی به هر دو حادثه معطوف می‌گردید، از گسترده شدن حریق و درگیر کردن کل سطح مخازن مذکور به ویژه مخزن C 2001 جلوگیری می شد.

آتش سوزی مخزن A 2001 و تجهیزات جانبی در ساعت ۱۰ صبح و آتش سوزی برج ۸۰۰۱ و تجهیزات جانبی در ساعت ۱۷ عصر روز پنج شنبه ۱۷/۴/۹۵ کنترل و خاموش می شود. با حضور وزیر محترم نفت در محل حادثه، مدیریت مهار بحران و تیم های اطفاء حریق تقویت شده و در عصر روز جمعه حمله همه جانبه‌ (زمینی و هوایی) به حریق مخزن C2001 آغاز می گردد اما موفقیت آمیز نبوده و تنها راه مهار و کنترل آتش و خنک نگهداری تجهیزات و سایر مخازن ذخیره جانبی از جمله مخازن LPG، انتظار برای اتمام مواد در حال سوختن داخل مخزن به نظر می رسد.

سرانجام در ساعت ۲:۲۵ بامداد روز شنبه ۱۹ تیرماه با سوختن و اتمام محتویات مخزن C 2001 آتش خاموش می‌شود. علیرغم وعده بعضی از مسئولین محترم وزارت نفت و هلدینگ پتروشیمی خلیج فارس مبنی بر بازسازی بخش‌های آسیب دیده ظرف دو تا سه هفته کاری، پیش بینی می شود بالغ بر ۲۰ ماه زمان برای بازسازی بخش های مذکور و راه اندازی مجدد واحد پارازایلین نیاز باشد.

در حادثه آتش سوزی مهیب پتروشیمی بوعلی اگرچه هیچگونه جانی نداشته‌ایم لیکن برآورد‌های اولیه نشان می‌دهد با آسیب دیدن حدود ۶۰ درصد واحد های ۸۰۰، ۸۱۰، و ۹۰۰ و آسیب‌دیدگی ۲۰ تا ۱۰۰ درصدی دستگاهها، ماشین آلات، خطوط لوله و سیستم‌های برقی و ابزار دقیق این واحدها بیش از یکصد میلیون یورو خسارات مالی و اقتصادی به این شرکت وارد گردیده است. البته این مبلغ بدون احتساب زیان‌های دوران ۲۰ ماهه‌ بازسازی است که ناشی از توقف تولید و عدم النفع همراه آن است.

جمع بندی و ارائه پیشنهادات:
بررسی های به عمل آمده نشان می دهد عوامل ذیل باعث ایجاد آتش سوزی و کندی روند کار و عدم مهار بموقع حریق و افزایش خسارات مالی بوده است:

  1. عدم رعایت برنامه‌ریزی تعمیرات دوره ای تجهیزات (PM) به‌منظور رفع اصولی عیوب کارکردی پمپ‌های A 8001، B و C
  2. عدم عملکرد صحیح شیرهای قطع جریان ورودی و خروجی پمپ های مذکور و تجهیزات جانبی و عدم قطع کامل جریان سیال ناشی از سهل انگاری مدیریتی در رفع اصولی عیوب آنها
  3. اقدام نا صحیح مسئولین و کارشناسان ذی ربط در جابجایی گیربکس خروجی پمپ A 8001 برای نصب بر روی شیر خروجی پمپ C 8001
  4. غیر استاندارد بودن عملیات ایزولاسیون ورودی و خروجی پمپ های مذکور ناشی از سهل انگاری و بی انگیزگی کاری و بکارگیری روشهای تعمیراتی سنتی و استفاده از صفحات مسدود کننده دست ساز و غیر استاندارد و تعداد پیچ و مهره ناکافی و کم کیفیت
  5. انحراف غیر مجاز در دیواره مخازن از زمان ساخت و نصب آنها و سهل انگاری مدیریتی در رفع بموقع این نقیصه مهم و نامطلوب و نامناسب بودن کیفیت مواد مصرفی لایه لاستیکی مخازن که نقش مهم آب بندی و جلوگیری از نشت مواد به بیرون را بخوبی انجام نمی داده است و بی توجهی به این نقیصه در سنوات مختلف بهره برداری از مخازن وجود داشته است.
  6. تجمیع تعداد زیادی مخزن ذخیره در یک فضای محدود و نادیده گرفتن الزامات HSE و پدافند غیرعامل در زمان طراحی، ساخت و نصب آنها و اعمال فاصله نزدیک مخازن و تجهیزات نسبت بهم
  7. عدم آمادگی کامل سیستم اطفای حریق مجتمع برای مقابله سریع و کافی با حریق و اطفای فوری و کامل آن و کمبود فوم اطفای حریق و خودکار نبودن سیستم توزیع آن در سقف مخازن
  8. سهل انگاری در آموزش و بازآموزی دوره ای منابع انسانی شاغل در شرکت و به روز نگهداری ایشان
  9. غفلت از جایگاه مهم HSE و بها ندادن به پرسنل واحدهای HSE و آماده نگهداری کامل ایشان
  10. عدم فرماندهی و مدیریت واحد در زمان وقوع حادثه و در طول مدت اطفای آن و تشتت در تصمیم گیری و اجرا که باعث هدر رفت منابع انسانی و امکانات شده است.
  11. عدم حضور بموقع مدیران و تصمیم گیران ارشد در محل حادثه بخصوص در ایام تعطیلی
  12. عدم حضور کارشناسان و نیروهای ماهر کارگری در ایام تعطیل
  13. بعد از خصوصی سازی شرکت های پتروشیمی طبق ماده (۳۱) قانون «اجرای سیاست های کلی اصل (۴۴) قانون اساسی»، رابطه استخدامی منابع انسانی این شرکتها با صنعت نفت قطع و امکان نقل و انتقال آنها منتفی شد که این موضوع باعث دلسردی و بی انگیزگی بسیاری از آنها شده است.

باتوجه به ضرورت بهره برداری ایمن از واحدهای عملیاتی و حساس صنعت نفت و نقش مهم و موثر این وحدها در تولید ملی و به منظور حفاظت از ثروت و سرمایه های ملی و حمایت از امنیت کارکنان و شهروندان محیط اطراف و پیشگیری از بروز حوادث مشابه که جان و مال و امنیت شهروندان و نیز محیط زیست را به خطر می اندازد، عمل به پیشنهادات زیر ضروری است:

در پایان از حضور آقای مهندس زنگنه، وزیر محترم نفت، جناب آقای گلمرادی نماینده محترم ماهشهر، امیدیه و هندیجان و عضو کمیسیون انرژی، تمامی مقامات و کارکنان دستگاه‌های محلی از جمله استاندار محترم خوزستان، فرمانداری ماهشهر، پرسنل جان بر کف آتش‌نشانی، دیگر واحدهای صنعت نفت، معاونت‌های نفت، پخش و پالایش، گاز، پتروشیمی، شرکت ملّی مناطق نفتخیز جنوب و شرکت ملی حفاری، واحدهای سازمانی و شهری از جمله اداره بندر، گمرک و شهرداری‌ها، صدا و سیما و خبرنگاران بومی و محلی تشکر و قدردانی می‌شود.

پر بازدیدترین

پرسش و پاسخ حوادث ناشی از کار

۹ آذر ۱۳۹۳ ● بازدید: ۹,۷۳۳

۱- حادثه ناشی از کار را تعریف نمائید؟ حادثه ناشی از کار عبارت است از اتفاق یا پیامدی که در جریان انجام کار پدید آمده…

آشنایی با خودروهای آتشنشانی

۱۲ آذر ۱۳۹۳ ● بازدید: ۹,۴۵۳

امروزه برای اطفای حریق، عملیات نجات و سایر خدمات امدادی و ایمنی، دامنه وسیعی از انواع خودرو‌ها مورد استفاده قرارمی گیرد. در شماره قبل سابقه…

سگ های تجسس ( آنست )

۲۶ آبان ۱۳۹۲ ● بازدید: ۶,۳۶۹

اشاره: در اواخر سال ۱۳۷۹ چند تن از مربیان برجسته سگ‌های تجسّس از صلیب سرخ آلمان به ایران آمدند تا به آموزش مربیانی در کشورمان بپردازند.…

اقدامات حین و بعد از وقوع زلزله

۲ آذر ۱۳۹۲ ● بازدید: ۶,۰۸۵

زلزله پديده اي طبيعي است و رخ داد آن امري اجتناب ناپذير است. هرچند در زمان وقوع زلزله هيچ ضمانت ايمني وجود ندارد ليكن شناسايي…

بیماری های ناشی از آلودگی هوای تهران

۲ آذر ۱۳۹۲ ● بازدید: ۲,۸۶۵

مقدمه:  می گویند که هر دقیقه تنفس در تهران برابر با ۹ نخ سیگار کشیدن است. به عقیده کارشناسان، خطر بحران آلودگی هوای تهران کمتر…

آخرین مطالب

پلاسکو می‌توانست فاجعه ملی نباشد / اطفاء آتش اولیه علمی نبود

۲۰ فروردین ۱۳۹۶

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، محمدتقی احمدی، رئیس دانشگاه تربیت مدرس و رئیس کمیته ویژه پلاسکو در نشست خبری هیات ویژه رسیدگی به حادثه پلاسکو گفت:…

روایت جدیدی از حادثه پلاسکو که می‌تواند معادلات را تغییر دهد!

۲۰ فروردین ۱۳۹۶

به فاصله ۸۰ روز از وقوع حادثه دردناک پلاسکو، اکنون روایتی جدید از این حادثه بیان می‌شود که می‌تواند تمامی معادلات پیرامون این رویداد را…

سه هدفی که گزارش ملی پلاسکو محققشان نکرده است

۲۰ فروردین ۱۳۹۶

نهم بهمن ماه ۹۵، زمانی که رئیس جمهور در حکمی ویژه «هیأت ویژه گزارش ملّی بررسی حادثه ساختمان پلاسکو» را به ریاست رئیس دانشگاه تربیت…

حریق اتوبوس با ۳۰ مسافر در هند

۹ فروردین ۱۳۹۶

موتور یکی از اتوبوس‌های لوکس «شرکت حمل و نقل جاده‌ای ایالت تِلانگانا» به مقصد حیدرآباد، در شهر «آلِیر» نزدیک «بهونگیر» آتش گرفت ولی تمامی مسافران…

بررسی‌ در مورد آتش سوزی اتوبوس سیدنی

۸ فروردین ۱۳۹۶

با بررسی آتش‌سوزی یک دستگاه اتوبوس بر روی پل «بندرگاه سیدنی» در ماه سپتامبر مشخص شد که ۲۲ مسافر اتوبوس در مسیر جنوب به شمال…

شباهت حادثه پلاسکو با ماجرای باخت کاسپاروف

۲۸ اسفند ۱۳۹۵

دکتر علی بیت اللهی سرپرست حوزه پژوهشی ساختمان و ابنیه فنی مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی و دبیر کارگروه ملی مخاطرات زلزله در ایسنا…

به احترام شهدای آتش نشان، در چهارشنبه آخر سال پای قول مان بایستیم

۲۴ اسفند ۱۳۹۵

سازمان مدیریت بحران کشور اعلام کرده که چهارشنبه سوری سال گذشته ۱۷ کشته روی دست ملت گذاشت و سازمان اورژانس خبر داده که در شب…

۱۳ عامل موجب ایجاد آتش سوزی پتروشیمی بوعلی سینا شد

۲۲ اسفند ۱۳۹۵

اسدالله قره خانی سخنگوی کمیسیون انرژی گزارش این کمیسیون درباره آتش‌سوزی پتروشیمی بوعلی را در ۱۶ تیرماه ۱۳۹۵ در جلسه علنی امروز مجلس قرائت کرد.…

روایت تلخ سالن های تشریح از آتش نشانان پلاسکو

۲۰ اسفند ۱۳۹۵

... و خروجی روز، مرگ است و ارمغان شب، مرگ؛ که روز، هر لحظه مرده می‌آورند، با بدن‌های تکه‌تکه، دست و پای سوخته، گوشت‌های پخته،…

آشنایی با مشهورترین و زیباترین آتش‌نشان زن جهان

۲۲ بهمن ۱۳۹۵

گون نارتن دختری نروژی که با ۳۰ سال سن مأمور آتش نشان است. وی به دلیل جذابیت در نوع شغلش در اینستاگرام شهرت یافته است.…